Broker Serwis Sp. z o.o.

ABANDON - w ubezpieczeniu morskim: zrzeczenie się przez ubezpieczającego (ubezpieczonego) na rzecz ubezpieczyciela praw do przedmiotu ubezpieczenia (statku lub towaru) w zamian za zapłatę pełnej sumy ubezpieczenia; ubezpieczyciel wypłaca zrzekającemu się pełną sumę ubezpieczenia, obejmując jednocześnie wszelkie prawa do przedmiotu ubezpieczenia (statku lub towaru).

ACTIO DIRECTA - przyznanie poszkodowanemu bezpośredniego roszczenia odszkodowawczego do ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody.

ADR 1. - umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego materiałów niebezpiecznych; wraz z załącznikami A i B (stanowiącymi integralną część umowy) określa stosunki prawne między uczestniczącymi państwami, reguluje w szerokim zakresie warunki przewozu poszczególnych materiałów niebezpiecznych, klasyfikując je według rodzaju, określając warunki opakowania itp.

ADR 2. - amerykański kwit depozytowy; kwit emitowany przez banki amerykańskie w celu ułatwienia zawierania transakcji w udziałach i akcjach zagranicznych; wprowadzone na amerykański rynek w celu ułatwienia obrotu akcjami (lub udziałami) już notowanymi na zagranicznych giełdach; nabywca ADR-u jest jakby pośrednio posiadaczem akcji zagranicznej firmy; w zależności od formy wyemitowania ADR, jego nabywca ma wszystkie albo tylko niektóre prawa akcjonariusza.

AGENCJA CELNA - podmiot gospodarczy, działający na podstawie upoważnienia (zezwolenia) prezesa GUC, zatrudniający pracowników zwanych agentami celnymi; działa w zakresie dozoru celnego i kontroli celnej na zlecenie przedsiębiorstw dokonujących obrotu towarowego z zagranicą (na podstawie i w granicach udzielonego jej upoważnienia); do zakresu czynności agencji celnych należy m.in.: pobieranie próbek towarów przed dokonaniem zgłoszenia celnego, przygotowywanie dokumentów do odprawy celnej i dokonywanie zgłoszenia celnego, uiszczanie należności celnych, składanie zabezpieczenia majątkowego należności celnych.

AGENT UBEZPIECZENIOWY - pośrednik (sprzedawca) ubezpieczeniowy działający na rzecz i w imieniu towarzystwa ubezpi eczeniowego.

AGIO - nadwyżka kursu papieru wartościowego nad jego wartościąnominalnaj w obrocie płatniczym środkami pieniężnymi nadwyżka kursu dewiz nad ich wartościąparytetowaj w rozliczeniach clearingowych różnica między kursami waluty rozliczeniowym a rynkowym; różnica pomiędzy wartościąnominalnąakcji a ceną wykupu przy podnoszeniu kapitału spółki.

AGIOTAGE - działania spekulacyjne wykorzystujące wahania kursów papierów wartościowych lub środków pieniężnych; spekulacja giełdowa.

AKCEPT - oświadczenie dłużnika wyrażające jego zgodę na uiszczenie określonej kwoty w oznaczonym terminie, poświadczone adnotacją i podpisem na dokumencie przedstawionym do zapłaty (weksel, czek); akcept bankowy - weksel z podpisem banku, który zobowiązuje się wykupić go w oznaczonym terminie; przy rozliczeniach w formie inkasa bankowego rozróżnia się: akcept wyraźny (dłużnik zawiadomiony przez bank o żądaniu nadesłanym przez wierzyciela udziela w określonym terminie pisemnej zgody) i akcept milczący (brak protestu w określonym terminie, milczenie dłużnika jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na dokonanie przez bank zapłaty z rachunku dłużnika na rachunek wierzyciela).

AKCEPTANT - trasat podpisujący weksel i przyjmujący w ten sposób zobowiązanie do zapłacenia sumy wekslowej w oznaczonym terminie (terminie zapadłości).

AKCJA - papier wartościowy świadczący o udziale w kapitale spółki akcyjnej dający prawo do otrzymywania dywidendy oraz uczestnictwa w walnych zgromadzeniach akcjonariuszy; akcje mająrówną wartość nominalną są zbywalne i niepodzielne; rozróżnia się akcje m.in.: imienne i na okaziciela, założycielskie, zwykłe i uprzywilejowane. Każda akcja ma wartość nominalną (cena nominalna - nominał price) o znaczeniu księgowym; wartość rzeczywistą (cena rynkowa - current price) oraz cenę po jakiej papier jest sprzedawany na rynku pierwotnym (cena emisyjna - issue price), która może być wyższa lub niższa od ceny nominalnej czy rynkowej.

AKCJE IMIENNE - wystawiane na nazwisko konkretnego akcjonariusza z wpisem do księgi akcyjnej spółki; do zbycia akcji imiennych wymagane jest pisemne oświadczenie zbywającego; statut spółki może wprowadzać ograniczenia w zbywalności akcji imiennych.

AKCJE MILCZĄCE - akcje nie dające ich posiadaczowi możliwości wpływu na procesy decyzyjne w spółce, bez względu na liczbę posiadanych akcji.

AKCJE NA OKAZICIELA - stanowiące własność posiadającego bez wskazywania konkretnego nazwiska właściciela akcji.

AKCJE PIERWSZORZĘDNE - akcje "niebieski żeton"; akcje szczególnie cenione przez inwestorów; akcje spółek charakteryzujące się stabilną wartością niepodatne na chwilowe zmiany tendencji rynkowych; akcje najwyższej jakości reprezentujące dobre przedsiębiorstwa.

AKCJE UPRZYWILEJOWANE - dające ich posiadaczowi szczególne uprawnienia np. prawo do wyższej dywidendy, większąliczbę głosów na walnym zgromadzeniu, pierwszeństwo przy podziale majątku spółki w razie jej likwidacji itp.

AKCJE ZAŁOŻYCIELSKIE - nabywane przez pierwszych założycieli (subskrybentów, fundatorów) spółki akcyjnej; ich posiadaczom przysłu-gujązwykle szczególne uprawnieniami.

AKCJE ZWYKŁE - nie przyznające ich posiadaczowi żadnych szczególnych uprawnień.

AKCJONARIAT PRACOWNICZY - udział pracowników spółki wjej strukturze kapitałowej, zwykle przez udostępnienie im akcji do nabycia na preferencyjnych warunkach (np. po niższej cenie, na kredyt itp.); udział akcji pracowniczych w wolnym obrocie na rynku kapitałowym podlega z reguły pewnym ograniczeniom.

AKCYZA - rodzaj podatku płaconego (zwykle z góry) w związku z obrotem niektórymi towarami powszechnego użytku (np. alkoholem, wyrobami tytoniowymi czy benzyną); akcyza jest formą wykupu od państwa prawa do sprzedaży ściśle określonej ilości danego towaru; podatek pośredni wliczany przez producenta czy importera w cenę produktu (faktycznie koszt podatku ponosi konsument).

AKREDYTYWA DOKUMENTOWA - forma rozliczeń bezgotówkowych, stosowana w obrocie międzynarodowym; zobowiązanie banku importera do uregulowania eksporterowi należności w zamian za złożenie dokumentów reprezentujących towar. W rozliczeniach za pomocą akredytywy dokumentowej zleceniodawcąjest importer zlecający swojemu bankowi (bank importera) otwarcie akredytywy na rzecz eksportera (beneficjenta akredytywy). Z reguły bank importera korzysta za granicąz pomocy banku pośredniczącego (bank eksportera). Otwarcie akredytywy oznacza, że eksporter (beneficjent akredytywy) bezwzględnie otrzyma od banku zapłatę, jeśli spełni warunki wymienione w akredytywie, tj. przedłoży bankowi dokumenty reprezentujące towar i stwierdzające jego wysłanie). Importer zyskuje pewność, że wypłata z akredytywy nastąpi po przedstawieniu stosownych dokumentów stwierdzających wykonanie umowy dostawy wynikającej z umowy kupna-sprzedaży.

AKREDYTYWA TYPU CLC lub L/C - akredytywa listu kredytowego; jej otwarcie za granicąawizuje bank zleceniodawcy (importera) bezpośrednio beneficjentowi (bez udziału banku pośredniczącego) przesyłając mu tekst akredytywy na specjalnym blankiecie; w liście kredytowym bank upoważnia beneficjenta akredytywy do ciągnienia na niego weksla trasowanego i zobowiązuje się do wykupienia ciągnionych na niego trat po warunkiem, że będądołączone do nich dokumenty stwierdzające wysłanie towaru.

AKREDYTYWA ODWOŁALNA - może być zmieniona lub odwołana przez wystawiający ją bank bez zgody uczestni ków rozliczeń.

AKREDYTYWA NIEODWOŁALNA -może być zmieniona tylko za zgodą wszystkich zainteresowanych stron.

AKREDYTYWA POTWIERDZONA - potwierdzona przez bank pośredniczący, który dokonuje po zbadaniu dokumentów natychmiastowej wypłaty na rzecz beneficjenta.

AKREDYTYWA NIEPOTWIERDZONA -bank pośredniczący przekazuje tylko przedłożone dokumenty bankowi importera.

AKREDYTYWA ODNAWIALNA - rewol-wingowa; stosowana przy dostawach sukcesywnych, polegająca na otwarciu akredytywy na niższą kwotę niż całkowita wartość umowy handlowej, uzupełniana sukcesywnie w miarę wypłacania należności za kolejne dostawy lub usługi.

AKREDYTYWA PRZENOSZALNA -stosowana wobec beneficjenta akredytywy będącego pośrednikiem i nabywającego towar od subdostawców; beneficjent może ją przenieść na rzecz jednego lub kilku swoich subdostaw-ców.

AKREDYTYWA NIEPRZENOSZALNA - może jązrealizować jedynie beneficjent wymieniony w akredytywie.

AKREDYTYWA Z "CZERWONĄ KLAUZULĄ" - zawierająca klauzulę, upoważniającą bank awizujący i potwierdzający akredytywę do wypłaty zaliczki beneficjentowi przed prezentacją wymaganych dokumentówtowarowych; bank dokonuje tu wypłaty zaliczki na rachunek i ryzyko zleceniodawcy.

AKTUARIUSZ - ekspert (kalkulator) ubezpieczeniowy zatrudniany przez towarzystwa ubezpieczeniowe, określający metodami matematycznymi ryzyko i kalkulujący na tej podstawie wysokości stawek ubezpieczeniowych.

AKTYWA - wszystkie środki i składniki majątkowe podmiotu gospodarczego mające wymierną wartość pieniężną; ogólnie wyróżnia się dwie grupy: majątektrwały (rzeczowy majątek trwały, czyli środki trwałe i wyposażenie; wartości niematerialne i prawne; finansowy majątektrwały, np. udziały, akcje, długoterminowe papiery wartościowe) i majątek obrotowy (aktywa pieniężne, np. gotówka w kasie, pieniądze na rachunkach bankowych, weksle, czeki obce; krótkoterminowe papiery wartościowe; zapasy; środki w rozrachunkach - należności od osób trzecich oraz materiały, produkty gotowe, towary, produkcja niezakończona itp. środki w toku kolejnych faz procesu gospodarczego); aktywa - również jedna z dwóch podstawowych części bilansu.

ALOKACJA 1. - przydział, alokacja papierów wartościowych pochodzących z nowej emisji; akt przydziału akcji; całkowite lub częściowe zrealizowanie zlecenia subskrypcji lub zlecenia giełdowego; allotment na rynku euroobligacji - przydział papierów wartościowych między członków syndykatu zaangażowanego w określonąemisję; w przypadku zwiększonego zainteresowania emisją allotment stanowić może niewielki procent kwoty udziałów, o które występuje inwestor.

ALOKACYJNY LIST - list przydzielający; pismo informujące adresata o liczbie przyznanych mu udziałów (akcji); posiada wartość i może funkcjonować jako tymczasowy lub stały certyfikat własności przydzielonych akcji.

ALOKACJA 2. -rozmieszczenie, rozdysponowanie posiadanych środków między konkurencyjne działalności; planowe działania mające na celu uzyskanie najlepszych efektów lokaty posiadanych środków w szereg przedsięwzięć gospodarczych.

ALONŻ - alonżka; pasek papieru, kart-ka-załącznik, przedłużka doklejana do blankietu weksla, gdy brakuje na nim już miejsca na zamieszczenie dodatkowych adnotacji.

AL PARI - według parytetu (wartości nominalnej); kurs papierów wartościowych odpowiadających ich wartości nominalnej; kurs pieniądza odpowiadający dokładnie jego parytetowi złota.

AMORTYZACJA - zmniejszanie wartości środków trwałych spowodowane ich zużyciem lub starzeniem się.

AMORTYZACYJNY FUNDUSZ - bufor finansowy, fundusz amortyzacyjny; regularne obowiązkowe przedpłaty wnoszone przez pożyczkobiorcę (emitenta obligacji) niezależnie od zmian cen na wtórnym rynku obligacji, mające na celu wykupienie pewnej części emisji tych papierów przez płatności na specjalny rachunek, redukujące tym samym wysokość kapitału należną w terminie zapadłości.

ANALIZA FUNDAMENTALNA - badanie podstawowe; analiza stosowana przy ocenie opłacalności inwestycji w akcje danej spółki; analiza opierająca się na sprawozdaniach finansowych spółki, na podstawie których szacuje się wielkość zysków spółki w przyszłości oraz związanych z tym przyszłych zmian kursu akcji; podstawą do oceny jest tu ocena spółki emitującej akcje i jej otoczenia rynkowego; analiza dla inwestycji o charakterze długoterminowym oparta na podstawie sprawozdań finansowych spółki z okresu minimum trzech lat.

ANALIZA TECHNICZNA - analiza rynku towarowego i papierów wartościowych; krótkookresowa analiza opłacalności inwestycji wakcje spółki; ocena potencjalnej rentowności inwestycji w dany papier opiera się na analizie wykresów zmian cen akcji, obrotów i wielkości zleceri.

ANALIZA PORTFELOWA - analiza inwestycyjna; dokonywana zwykle po przeprowadzeniu analizy fundamentalnej i technicznej; dobór grup papierów w portfelu inwestora mający na względzie maksymalne zaspokojenie celów i oczekiwań inwestycyjnych (wysokiego zysku przy większym ryzyku lub mniejszego zysku przy wysokim poziomie bezpieczeństwa); analiza doboru proporcji poszczególnych papierów w portfelu inwestycyjnym.

APORT - niepieniężny wkład wnoszony przez wspólnika do spółki jako udział; wkład niepieniężny jest wyceniany i na tej podstawie wspólnik otrzymuje stosowną część udziałów o określonej wartości.

APRECJACJA - wzrost siły nabywczej pieniądza danego kraju oraz wzrost jego wartości w stosunku do innych walut spowodowany np. ograniczeniem emisji pieniędza papierowego i zmniejszeniem popytu na złoto; może powodować nadmiar podaży nad popytem.

ARBITRAŻ GIEŁDOWY - operacje arbitrażowe; jednoczesny zakup waluty (arbitrationofexchange), papierów wartościowych (stock arbitrage), walorów finansowych lub towarów na jednej giełdzie i sprzedaż na innej (po wyższej cenie); jednoczesne sprzężenie transakcji tym samym towarem na dwóch giełdach; zyskowna transakcja giełdowa na przyszłąlub natychmiastową dostawę zawierana w celu wykorzystania różnicy ceny w różnych ośrodkach handlowych.

ARMATOR - osoba fizyczna lub prawna, bądź inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej eksploatująca we własnym imieniu statek handlowy własny (lub będący własnościąinnej osoby).

ASEKURACJA PRZED RYZYKIEM RYNKU - hedge dosł. "żywopłot", ochrona, zabezpieczenie; powszechnie stosowana praktyka na giełdach towarowych, papierów wartościowych, opcji mająca na celu zminimalizowanie ryzyka straty w stanie posiadanych środków lub zabezpieczenie zysku w związku zfluktuacjami cenowymi poprzez przyjęcie równoważnych, ale jednocześnie przeciwnych pozycji na rynku spot (a vista) i rynku kontraktów terminowych; technika obrotu giełdowego, polegająca np. na przyjęciu pozycji na rynku kontraktów terminowych w celu zbilansowania stanu posiadania na rynku spot (a vista - natychmiastowa dostawa za gotówkę).

ASYGNATA KASOWA - dowód kasowy przedstawiający operacje związane z przychodem i rozchodem gotówki w kasie podmiotu gospodarczego.

AUDYT - niezależne sprawozdanie i ocena z rewizji, kontroli, przeglądu oraz analiz przeprowadzanych w przedsiębiorstwie pod kątem jego działalności finansowej; również publikacja sprawozdań finansowych.

AUDYT UBEZPIECZENIOWY - niezależne bezpośrednie badanie i analiza zagrożeń zdarzeniami mogącymi spowodować szkodę w przedsiębiorstwie, stanowiące podstawę do indywidualnej i realnej oceny ryzyka ubezpieczyciela (co daje możliwość zastosowania indywidualnie określonej stawki składki ubezpieczeniowej).

AUDYTOR - osoba uprawniona do weryfikacji bilansu rocznego firmy; niezależny ekspert, biegły księgowy, badający prawidłowość i prawdziwość zapisów w księgach rachunkowych oraz bilansach i innych sprawozdaniach finansowych przedsiębiorstwa.

AWAL - poręczenie na wekslu lub czeku.

AWARIA - ogólnie: wszelkie zakłócenia w toku wykonywania transportu; odnosi się przede wszystkim do transportu morskiego; oznacza wszelkie szkody dotyczące statku, ładunku lub frachtu poniesione w czasie podróży morskiej; w ubezpieczeniach morskich awaria oznacza szkodę w substancji statku lub ładunku oraz poniesione wydatki na skutek wypadku na morzu; rozróżnia się dwa rodzaje awarii: wspólnąi poszczególną (partykularną).

AWARIA POSZCZEGÓLNA - zwana również partykularną; szkoda jakiej doznał statek lub ładunek w czasie podróży morskiej na skutek jakiegoś zdarzenia (wypadku), poza szkodami zwykłymi (spowodowanymi zużyciem) oraz szkodami związanymi z awarią wspólnaj awaria poszczególna może być spowodowana: działaniem siły wyższej lub zawinionym działaniem osób (błędy w nawigacji, kradzież itp.), naturalnymi właściwościami lub wadami w substancji przewożonego ładunku; przy ubezpieczeniu: za szkody wynikłe wskutek awarii poszczególnej ubezpieczyciel odpowiada tylko w wypadkach, gdy dane zdarzenie przewidziane zostało wyraźnie w klauzulach polisy ubezpieczeniowej, jako wchodzące w zakres ubezpieczenia.

AWARIA WSPÓLNA - instytucja prawa morskiego w odróżnieniu od awarii poszczególnej jest: świadomym, ostrożnie i rozważnie dokonanym w obliczu niebezpieczeństwa, zabiegiem kapitana statku, polegającym na poświęceniu części ładunku, statku lub poniesieniu szczególnych wydatków w celu uchronienia przed niebezpieczeństwem pozostałej części ładunku, statku; straty wynikające ze szkody poniesionej wtrakcie awarii wspólnej rozdziela się: pomiędzy statek (właściciela statku), ładunek (właściciela towaru) i fracht (armatora) w stosunku do ich rzeczywistej wartości w miejscu i czasie zakończenia podróży morskiej.

AWIZO - pisemne zawiadomienie o dokonaniu operacji handlowej lub bankowej; pisemne powiadomienie o fakcie istotnym dla wykonania umowy.

A VISTA - łac. "za okazaniem"; termin stosowany dla określenia wkładów bankowych płatnych na każde żądanie; oznaczenie dokumentów płatnych za okazaniem bez określonego terminu.